23 Nisan 2025, 23:02
Depremlerden hemen önce gökyüzünde görüldüğü iddia edilen gizemli ışıklar, yıllardır halk arasında merak konusu. Sosyal medyada paylaşılan “mor parlamalar”, “ışık patlamaları” ya da “gökyüzünde mavi ışık” gibi görüntüler, “deprem ışıkları gerçekten var mı?” sorusunu gündeme getiriyor. Bu yazıda, bu fenomenin bilimsel açıklamalarını inceliyoruz.
Deprem ışıkları (Earthquake Lights / EQL), bazı büyük depremlerden hemen önce veya sırasında gökyüzünde görülen parlama, alev, bulut aydınlanması veya mor-mavi renkli ışıklar olarak tanımlanır.
1976 Tangshan Depremi (Çin)
2009 L’Aquila Depremi (İtalya)
2010 Haiti Depremi
2023 Kahramanmaraş Depremi (Türkiye) öncesi bazı illerde amatör kamera görüntüleri sosyal medyada yayıldı.
Araştırmacılar, bu ışıkların birkaç farklı şekilde oluşabileceğini öne sürüyor:
Yer kabuğundaki kuvars ve granit gibi kristal yapılar, şiddetli baskı altında elektriksel yük oluşturabilir.
Bu yük, yer yüzeyine ulaşınca iyonosferde ışımaya sebep olabilir.
Fay hattı boyunca oluşan büyük sürtünmeler, yüksek frekanslı elektromanyetik alanlar yaratabilir.
Bu alanlar elektriksel boşalmaya (ışık patlaması) yol açabilir.
Faydan çıkan bazı gazların atmosferdeki maddelerle tepkimeye girerek ışık yansıması oluşturduğu da düşünülüyor.
Birçok “deprem ışığı” videosu aslında trafik lambaları, elektrik patlaması, trafo yangını veya montaj olabilir.
Işıkların gerçekliğini değerlendirmek için jeofiziksel zamanlama, konum ve sismik verilerle örtüşmesi gerekir.
Deprem ışıkları:
Gerçek bir jeofiziksel fenomendir, ancak çok nadir görülür.
Sadece belirli jeolojik koşullarda (özellikle kırılgan, kuvars içeren bölgelerde) oluşabilir.
Henüz net bir önceden uyarı sistemi olarak kullanılmaları mümkün değildir.
Deprem ışıkları, bilimin çözemediği değil, sınırlı gözlemlediği bir olgudur.
Ancak her ışık veya parlamayı depremle ilişkilendirmek yanıltıcı olabilir.
